17.W51
Wsteczne działanie prawa podatkowego

Filed under Uncategorized

Wsteczne działanie prawa podatkowego, tak jak w przypadku innych gałęzi prawa, ma miejsce wówczas, gdy ustawa odmiennie reguluje przeszłość z przynależnym jej stanem faktycznym w stosunku do okresu przed jej wejściem w życie. W uproszczeniu można przyjąć, że są to regulacje, których skutki prawne rozciągane sana okres przed jej ogłoszeniem. Jednakże w prawie podatkowym - w przypadku tak zwanych otwartych stanów faktycznych -podatkowoprawne stany faktyczne dotyczą zdarzeń lub działań, jakie mają miejsce w pewnym przedziale czasowym (np. opodatkowanie rocznych dochodów lub zysków). W związku z tym można przyjąć, że współczesny podatkowoprawny stan faktyczny nie jest jeszcze stanem zamkniętym, a jego urzeczywistnianie rozpoczęło się przed wydaniem nowych przepisów, ale jeszcze nie zostało zakończone (np. podwyższenie stawek podatkowych w podatku do-chodowym w trakcie roku podatkowego). W tego rodzaju sytuacji nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, że ma się tu do czynienia ze wstecznym działaniem prawa podatkowego, skoro podatkowoprawny stan faktyczny jest stanem otwartym. Wydaje się, że takim regulacjom można zarzucić nie tyle niezgodność z zasadą niedziałania prawa wstecz, co raczej ich sprzeczności z konstytucyjną zasadą państwa prawnego, której wyrazem jest między innymi zasada zaufania podatników do państwa oraz stanowionego w nim prawa, a także konstytucyjna zasada ochrony własności. Zmiana otwartego stanu faktycznego w trakcie roku podatkowego ogranicza bowiem zaufanie podatników do systemu prawa, a także znacznie utrudnia planowanie gospodarcze oraz możliwości swobodnego kształtowania przez obywatela jego stosunków majątkowych.
Dotychczasowe rozważania upoważniają do postawienia pytania, czy wykładnię systemową należy traktować jako pomocniczy środek interpretacji prawa, czy też jest to wykładnia równorzędna w stosunku do innych rodzajów wykładni prawa. Zagadnienie to budzi kontrowersje w nauce prawa. Na gruncie prawa podatkowego chodzi o to, czy w każdym przypadku interpretacji tego prawa należy sięgać do tej wykładni, czy też tylko wówczas, gdy inne metody wykładni prawa nie dają zadowalających wyników.
Związek prawa podatkowego z innymi gałęziami prawa wymaga interpretacji uwzględniającej cały system prawa, zwłaszcza zaś jego związki z konstytucją, a także z prawem cywilnym. Bardzo wyraźne powiązania norm ogólnego prawa podatkowego z normami regulującymi poszczególne podatki, zwłaszcza zaś splatanie się norm materialnoprawnych z proceduralnymi, w stopniu rzadko spotykanym w innych gałęziach prawa, a także bardzo ścisłe powiąza-nie między sobą norm prawnych tworzących konstrukcję określonych podatków, wskazują na poważną rolę systemowej wykładni prawa podatkowego, co upoważnia do traktowania jej na równi z innymi rodzajami wykładni tego prawa.

admin  »  2008-12-17  »  Scroll up