17.W51
Wykładnia całowościowa prawa podatkowego
Filed under Uncategorized
Wykładnia całowościowa stanowi jeden z rodzajów wykładni funkcjonał- 190 nej. Kierując się dyrektywami funkcjonalnymi podmiot dokonujący wykładni szuka sensu tekstu prawnego przez nadanie mu takiego znaczenia, przy którym odtworzone w oparciu o brzmienie jego słów normy prawne miałyby najsilniejsze uzasadnienie aksjologiczne w przyjmowanym systemie wartości. W wykładni funkcjonalnej interpretator powołuje się więc na rozmaite cele, co w związku z ich różnorodnością prowadzi do wyodrębnienia się w jej ramach wykładni celowościowej. Stosując tę wykładnię wiąże się brzmienie słów aktów prawnych z sensem i cełem przepisów prawnych, przy czym granicą wykładni jest możliwy sens słów, za pomocą których prawodawca wyraża swoją wolę.
Wykładnia ustawy ma miejsce w mniej lub bardziej odległym czasie od jej 191 wejścia w życie. W tej sytuacji samo brzmienie słów ustawy nie jest często wystarczające dla określenia jej ustalenia sensu jej przepisów. Konieczne jest także poszukiwanie celu ustawy, sensu, jaki zawierają jej przepisy, z punktu widzenia potrzeb współczesnych, a nie tylko woli historycznego prawodawcy. Wejście w życie ustawy powoduje bowiem, że jej normy unieza-leżniają w znacznej mierze swój sens od twórców ustawy. Sens przepisów określany jest przede wszystkim przez jej cel. Wykładnia cełowościowa (tele-ologiczna) szuka zatem obiektywnego celu (fe/o.y) ustawy. Jest to wykładnia obiektywna - szukająca woli współczesnego prawodawcy, w której zasadniczą rolę odgrywają elementy dynamiczne. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy sformułowania przepisów prawnych mają charakter oceniający (uzasadniony interes strony, interes państwa, przypadek gospodarczo i społecznie uzasadniony), chociaż oczywiście nie można ograniczać jej stosowania do interpretacji tego rodzaju przepisów lub też do wypełniania klauzul generalnych.
Wykładnia cełowościowa nie może być stosowana w oderwaniu od innych 192 rodzajów wykładni, zwłaszcza zaś wykładni językowej i systemowej. Dużym niebezpieczeństwem w posługiwaniu się nią jest niekiedy zbyt daleko idąca swoboda podmiotu stosującego prawo w poszukiwaniu ceiu aktu prawnego, przy zależności celu od przyjętych przez ten podmiot wartości i ocen. Jest to zwłaszcza niebezpieczne w prawie podatkowym, gdzie przepisy powinny być tak fonnułowane, aby brzmienie ich słów było jednoznaczne i by można było wyeliminować w procesie wykładni tego prawa elementy oceniające i wartościujące. Zbyt duża ilość tych elementów prowadzi do niebezpiecznej dła podatnika swobody podmiotu stosującego prawo, graniczącej nieraz z dowolno-ściąjego postępowania. W szczególności organy administracji, a niekiedy nawet sądy, stosując wykładnię celowościową, mogą skłaniać się w stronę interesu fiskusa, zgodnie z zasadą jM&zo proy?.yco. Dokonywanie interpretacji prawa podatkowego bez posługiwania się elementami oceniającymi (wartościującymi) jest jednak w praktyce niemożliwe. Nie ulega wątpliwości, że brzmienie słów ustaw podatkowych powinno być wiązane z sensem i celem ich przepisów. Samo bowiem sformułowanie tych przepisów dokonywane jest z punktu widzenia celów, jakie mają realizować. W związku z tym wyodrębnia się niekiedy trzy zasadnicze grupy norm prawnych - normy celu fiskalnego, celu społecznego oraz normy upraszczające (np. normy typizujące lub zawierające konstrukcje ryczałtu - materialnoprawne, proceduralne). Podmiot inter-pretujący prawo podatkowe powinien już w momencie dokonywania wykładni językowej - wiążąc brzmienie słów przepisów z ich sensem - określić, z jakiego rodzaju normą prawną ma do czynienia w danym przypadku. Chodzi zwłaszcza o sytuacje, gdy normy celu fiskalnego i socjalnego mogą pozostawać w stosunku do siebie w swego rodzaju konflikcie. Sprawa komplikuje się dodatkowo ze względu na to, że w jednym przepisie prawnym mogą być sformułowane zarówno normy celu fiskalnego, jak i społecznego.
admin » 2008-12-17 » Scroll up